Gebelik kolestazı nedir, nasıl tedavi edilir?

Gebelik kolestazı nedir?

“Gebeliğin intrahepatik kolestazı” gebeliğe özgü nadir gözüken kaşıntı ile karakterize bir karaciğer hastalığıdır.

Kolestaz, gebeliğin son dönemlerinde ortaya çıkan, özellikle el ve ayaklarda dayanılmaz kaşıntıya neden olan bir hastalıktır. İkterus gravidarum, gebelik kolestazı, gebelik kaşıntısı olarak da adlandırılır.

Hangi bölgelerde yaygın?

Gebeliğin intrahepatik kolestazının insidansı coğrafik bölgelere ve etnik kökene göre büyük farklılıklar gösterir. En yüksek prevalans Şili’de gözlenmektedir ve %15,6’lara kadar çıkmaktadır. Bolivya, İskandinav ülkeleri, Akdeniz ülkeleri, Polonya, Portekiz ve Kanada’da da prevalansı yüksek, Amerika, İsveç ve Fransa’da prevalans düşüktür. Hastalık özellikle de Şili ve İskandinav ülkelerinde soğuk aylarda daha sık olarak izlenir ve bunun sebebi bilinmemektedir. Etiyolojide genetik, hormonal ve çevresel faktörler rol oynar.

Hastalığın seyri ve bulguları.

Gebeliğin intrahepatik kolestazında hem anneye hem de bebeğe bağlı komplikasyonlar olabilmektedir. Doğumdan sonra kaşıntı kendiliğinden sonlanır. Serum safra asitleri ve transaminazlar normal seviyelerine döner. Ancak gebelik esnasında anne için morbidite değişken olabilir. Kolestaz nedeniyle yağda çözünen vitaminlerin emilimi bozulur ve K vitamini eksikliğine bağlı olarak hem annede hem de fetüste intra ve postpartum hemoraji riski artar. Gebelik kolestazı bulguları;

  • Özellikle ayak ve ellerde kaşıntı (çoğunlukla tek bulgu)
  • Koyu idrar rengi
  • Açık gaita rengi
  • Yorgunluk ve bitkinlik
  • İştah kaybı
  • Depresyon

Gebelik kolestazında safra asitlerinin atılımındaki defekt sonucu serumda safra asitleri artar. Bu durum annede kaşıntıya sebep olur. Yalnızca gebelikte ortaya çıkması ve doğumdan sonra hızla düzelmesi gebelik kolestazının gelişiminde östrojenin önemli olduğunu göstermektedir. Ayrıca östrojen seviyelerinin daha yüksek olduğu ikiz gebelerde sıklığı artmaktadır

Gebelikte sırasında yüksek kolestaz riski olan kadınlar

  • Çoğul gebelik
  • Gebelik öncesi karaciğer hastalığı olan gebe
  • Annesi veya kız kardeşi kolestaz geçiren gebe

Bebek sağlığı için büyük önem taşımakta.

Gebelik kolestazı olan hastalar kaşıntı şikâyeti ile klinisyene başvurduklarında öncelikle basit bir kaşıntı veya allerjik bir durum olarak değerlendirilmekte ve tanı gecikmektedir. Ancak erken doğum, fetal distres, ağır solunum yetmezliği, düşük APGAR skoru, ani bebek ölümleri gibi fetüs üzerindeki riskler göz önüne alındığında tanının erken konması ve tedavinin başlanması bebeğin iyilik hali için büyük önem taşımaktadır.

Hastalık tanısının konulması çok önemli.

Esas önemli problem fetüs için artmış morbidite ve mortalitedir. Prematürite (%20-60), intrapartum fetal distres (% 22-33), ölü doğum (% 1-2) riski artar. Bu nedenle de tanının doğru konması ve tedavinin erken başlaması, yakın fetal monitorizasyon yapılması fetal prognoz için oldukça önemlidir.

Nasıl tedavi edilmeli?

Kaşıntı şikayeti ile başvuran gebelerde diğer dermatolojik hastalıklar, allerjik reaksiyonlar ve metabolik hastalıklar da düşünülmelidir. Tanıyı doğru koyabilmek için batın ultrasonografisi yapılmalı, hepatit markırları mutlaka bakılmalıdır.

Ursodeoksikolik asit gebeliğin intrahepatik kolestazında 15 mg/kg/gün veya ağırlıktan bağımsız olarak günde tek doz ya da 2-3 defada olacak şekilde 1000 mg/gün dozunda başlanır ve doğuma kadar kullanılır. Doğumdan sonra kesilir. Gebeler tarafından iyi tolere edilen bu ilacın anneye ciddi bir yan etkisi yoktur.

Bazı tedavi seçenekleri:

  • Yüzeysel kaşıntı merhemleri veya kortikosteroidli merhem
  • Safra asid seviyesini düşürmek için ursodeoxycholic asid
  • Cilde  kan akımını azaltmak için soğuk duşla vücut ısınsı düşürme
  • Bebek akciğer maturasyonunu arttırmak için deksamethasone
  • Kafa içinde kanamayı önlemek için doğumdan önce anneye ve doğumdan sonra bebeğe K vitamini
  • Süt, karahindiba kökü ve devedikeni karaciğer için faydalı
  • Safra asitleri ve karaciğer fonksiyon testleri için düzenli test

Tedavi hem anne hem de fetüs için uygun olmalıdır. Amaç serum safra asitlerinin serum düzeylerini azaltarak hem fetal riskleri hem de annedeki semptomları azaltmaktır.

Sonuç olarak.

Sonuç olarak gebeliğin intrahepatik kolestazı fetüs için önemli morbidite ve mortalite nedenidir ve gebeliğin diğer gastroenterolojik ve dermatolojik hastalıkları ile sıklıkla karışmaktadır. Bu nedenle basit bir kaşıntı şikâyetinde bile gebelik kolestazı akla gelmeli ve tanı konulan hastalarda yakın fetal monitorizasyon yapılmalıdır. Ayrıca bu hastaların daha sonraki gebeliklelerinde de aynı problemin ortaya çıkabileceğini hasta ve doktor unutmamalıdır.

Annemonline.com

CEVAPLA

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz